Waarom de energietransitie zonder vakmensen stilvalt

Margriet Bos · 2026-11-03

De overgang naar een klimaatneutrale samenleving is in volle gang. Toch dreigt er een groot probleem: we hebben simpelweg te weinig mensen met de juiste groene vaardigheden. Uit nieuw onderzoek van het Learning and Work Institute (L&W), in opdracht van NOCN Group, blijkt dat cruciale sectoren zoals bouw, schone energie en transport kampen met hardnekkige tekorten aan geschoold personeel. Zonder ingrijpen kan de doelstelling voor 2050 in gevaar komen. ### Waar het wel goed gaat Er is ook positief nieuws. De opleiding voor warmtepompmonteurs zit in de lift: jaarlijks ronderen bijna 10.000 cursisten deze training af. Ook het aantal technici voor elektrische voertuigen (EV) is momenteel voldoende om aan de vraag te voldoen. Dat laat zien dat gerichte training werkt. Maar helaas geldt dat niet voor alle onderdelen van de groene transitie. ### Waar het misgaat De cijfers voor laadpuntinstallatie zijn zorgwekkend. Sinds de piek in 2021/22 is het aantal afgeronde kwalificaties met 61% gedaald. Als deze trend doorzet, verwacht het rapport een tekort van meer dan 43.000 EV-technici in 2035. Dat zet de ambitie om vanaf 2035 geen nieuwe benzine- en dieselauto's meer te verkopen, onder druk. En dat is nog niet alles: ook in de bouw en duurzame energie lopen de opleidingsroutes achter. ### Het ontbreekt aan bekendheid en animo Naast de arbeidsmarktproblemen is er een gebrek aan publieke belangstelling voor groene vaardigheden. Een enquête onder ruim 5.000 Britse volwassenen laat zien dat meer dan de helft (52%) nog nooit van 'groene vaardigheden' heeft gehoord. Ook geeft een meerderheid aan niet geïnteresseerd te zijn in werken in de bouw (57%), transport (54%) of energie (53%). Opvallend: hoewel stages en leerwerkplekken (apprenticeships) als de belangrijkste route naar een groene baan worden gezien, is dit met 20% de minst populaire optie onder de ondervraagden. > “Het is goed nieuws dat we de warmtepomp- en EV-technici opleiden die we nu nodig hebben. Maar op andere gebieden lopen we achter en de veranderingen gaan steeds sneller. We moeten de mismatch tussen de vraag naar groene vaardigheden en het gebrek aan opgeleide mensen aanpakken. Overheid en werkgevers moeten ervoor zorgen dat opleidingsplannen standaard onderdeel worden van plannen voor schone energie, transport en bouw.” – Stephen Evans, Chief Executive van het Learning and Work Institute ### Opleidingsplannen zijn onmisbaar De boodschap is duidelijk: plannen voor de energietransitie moeten hand in hand gaan met opleidingsplannen. Alleen dan hebben cursisten na hun opleiding ook echt een baan. En alleen dan kunnen werkgevers de benodigde mensen vinden. Volgens Graham Hasting-Evans, CEO van NOCN Group, biedt de transitie juist kansen: “De overgang naar netto nul is een grote kans voor het Verenigd Koninkrijk. Het kan nieuwe loopbanen creëren, industrieën versterken en economische groei in gemeenschappen ondersteunen. Maar dan moeten mensen wel de juiste vaardigheden, kennis en het vertrouwen krijgen om mee te doen.” ### Wat betekent dit voor Nederland? De situatie in het Verenigd Koninkrijk is misschien niet één-op-één te vertalen naar Nederland, maar de lessen zijn universeel. Ook hier hebben we te maken met een energietransitie die vraagt om vakmensen: installateurs, technici, bouwers. Het is zaak dat opleidingen, overheden en bedrijven de handen ineenslaan. Zorg voor duidelijke opleidingsroutes, maak groene vaardigheden aantrekkelijk en zorg dat er na de opleiding ook echt werk is. Anders blijft de transitie steken – en dat kunnen we ons niet veroorloven.