Waarom de energietransitie zonder vakmensen stilvalt

Margriet Bos · 2026-11-03

Je hoort veel over zonnepanelen, warmtepompen en elektrische auto's. Maar wie installeert al die technologie eigenlijk? Uit nieuw onderzoek van Learning and Work Institute (L&W), in opdracht van NOCN Group, blijkt dat het Verenigd Koninkrijk de klimaatdoelen voor 2050 waarschijnlijk niet haalt door een nijpend tekort aan geschoolde vakmensen. De conclusie: de energietransitie is niet alleen een technische uitdaging, maar vooral een onderwijs- en opleidingsvraagstuk. ### De kloof tussen vraag en aanbod De vraag naar groene banen in de bouw, schone energie en transport groeit snel. Toch blijven de opleidingsroutes achter en kiezen te weinig mensen voor een carrière in deze sectoren. Het rapport signaleert dat er nauwelijks publieke bekendheid is met het begrip 'groene vaardigheden'. Onder meer dan 5.000 Britse volwassenen zei 52% nog nooit van groene vaardigheden te hebben gehoord. Ook de belangstelling voor werken in de bouw (57% niet geïnteresseerd), transport (54%) en energie (53%) is laag. Opvallend: het leren via een apprenticeship (een combinatie van werken en leren) is volgens experts de belangrijkste route naar een baan in de energietransitie, maar slechts 20% van de ondervraagden ziet dit als een aantrekkelijke optie. Dat is een gemiste kans, want juist in de praktijk leer je de vaardigheden die de sector nodig heeft. ### Waar het wel goed gaat (en waar niet) Er is ook positief nieuws. De opleiding voor warmtepompmonteurs loopt goed: jaarlijks ronden bijna 10.000 mensen deze training af. Ook het aantal technici voor elektrische voertuigen (EV) is momenteel voldoende om aan de vraag te voldoen. Maar er zijn ook zorgwekkende signalen. Het aantal kwalificaties voor het installeren van laadpalen is sinds de piek in 2021/22 met 61% gedaald. Zonder ingrijpen dreigt er tegen 2035 een tekort van meer dan 43.000 EV-technici. Dat zet de ambitie om vanaf 2035 geen nieuwe benzine- en dieselauto's meer te verkopen, onder druk. ### Opleidingsplannen moeten mee in de energietransitie Volgens Stephen Evans, directeur van L&W, is er een mismatch tussen de groeiende vraag van werkgevers en het gebrek aan opgeleide mensen. Hij pleit ervoor om opleidingsplannen standaard mee te nemen in de uitrol van schone energie, transport en bouw. Graham Hasting-Evans, CEO van NOCN Group, ziet de transitie als een kans: 'De overgang naar net zero kan nieuwe carrières opleveren, industrieën versterken en economische groei stimuleren. Maar dan moeten mensen wel de juiste vaardigheden, kennis en vertrouwen krijgen om mee te doen.' ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel het onderzoek zich richt op het Verenigd Koninkrijk, zijn de lessen ook hier relevant. Ook in Nederland kampen we met tekorten in technische beroepen en een energietransitie die sneller gaat dan het onderwijs kan bijbenen. De roep om zij-instromers en om- en bijscholing wordt steeds luider. Online cursussen en flexibele leertrajecten kunnen een deel van de oplossing zijn, maar dan moet het aanbod wel beter aansluiten bij de vraag én bij de interesse van volwassenen. > 'De energietransitie is niet alleen een technische opgave, maar vooral een educatieve.' ### Conclusie: van ambitie naar actie De energietransitie staat of valt bij voldoende vakmensen. Dat vraagt om een gezamenlijke inspanning van overheid, werkgevers en onderwijsinstellingen. Door opleidingen laagdrempeliger te maken, beter te communiceren over groene carrières en werkend leren te stimuleren, kunnen we voorkomen dat de klimaatdoelen buiten bereik raken. Het is tijd om de plannen voor net zero te koppelen aan concrete opleidingsplannen – anders blijft de transitie steken in goede bedoelingen.