Waarom de Britse Net Zero-doelen nu al wankelen

Margriet Bos · 2026-11-03

De overgang naar een klimaatneutrale samenleving is een van de grootste uitdagingen van deze tijd. Maar wat als we de mensen missen om die overgang daadwerkelijk vorm te geven? Nieuw onderzoek van het Learning and Work Institute (L&W), in opdracht van NOCN Group, laat precies dat zien: het Verenigd Koninkrijk dreigt de Net Zero-doelen voor 2050 niet te halen door een nijpend tekort aan geschoolde arbeidskrachten in cruciale sectoren. En dat is niet alleen een Brits probleem – het is een waarschuwing voor ons allemaal. De cijfers schetsen een wisselend beeld. In sommige hoeken gaat het goed: de training voor warmtepompmonteurs zit met bijna 10.000 afgestudeerden per jaar op koers, en het aantal technici voor elektrische voertuigen (EV) lijkt voorlopig voldoende. Maar zodra je verder kijkt, wordt het minder rooskleurig. De kwalificaties voor het installeren van laadpalen zijn sinds hun piek in 2021/22 met 61% gedaald. Als we niets doen, voorspelt het rapport een tekort van meer dan 43.000 EV-technici in 2035. Dat zet de ambitie om vanaf 2035 geen nieuwe benzine- en dieselauto's meer te verkopen, flink onder druk. ### Het belang van training op maat Een opleiding is pas waardevol als er ook echt werk is. Andersom geldt: zonder voldoende gekwalificeerde mensen kun je de plannen voor een schonere economie niet versnellen. Het rapport benadrukt dan ook dat bij elke stap richting Net Zero een trainingsplan hoort. Denk aan omscholing van werknemers in de bouw, energie en transport. Zonder die koppeling blijft de vraag naar groene vaardigheden stijgen, terwijl het aanbod achterblijft. ### Onbekend maakt onbemind Naast de arbeidsmarktproblemen is er nog een hobbel: het publiek weet nauwelijks wat 'groene vaardigheden' zijn. Uit een enquête onder ruim 5.000 Britse volwassenen blijkt dat 52% er nog nooit van gehoord heeft. Meer dan de helft geeft aan niet geïnteresseerd te zijn in een baan in de bouw (57%), transport (54%) of energie (53%). Opvallend: het apprenticediploma, dat volgens kenners juist de belangrijkste route is naar een baan in deze sectoren, is het minst populair – slechts een op de vijf ondervraagden ziet dat als een aantrekkelijke manier om groene vaardigheden op te doen. > "Het is goed nieuws dat we de warmtepompmonteurs en EV-technici opleiden die we nu nodig hebben. Maar op andere gebieden lopen we achter en de verwachting is dat de vraag alleen maar toeneemt. We moeten de mismatch tussen de groeiende vraag naar groene vaardigheden en het gebrek aan opgeleide mensen aanpakken. Overheid en werkgevers moeten ervoor zorgen dat trainingsplannen een vast onderdeel worden van onze aanpak voor schonere energie, transport en bouw." – Stephen Evans, directeur van Learning and Work Institute ### Een kans, geen bedreiging Graham Hasting-Evans, CEO van NOCN Group, ziet de transitie vooral als een kans: "De overgang naar net zero biedt het Verenigd Koninkrijk een unieke mogelijkheid. Het kan nieuwe loopbanen creëren, industrieën versterken en economische groei in gemeenschappen stimuleren. Om die kans te benutten, moeten mensen de juiste vaardigheden, kennis en vertrouwen hebben om mee te doen. Dit rapport biedt een sterke basis voor de volgende fase." ### Wat betekent dit voor Nederland? Hoewel het onderzoek zich op het VK richt, zijn de lessen universeel. Ook in Nederland staan we voor de opgave om voldoende vakmensen op te leiden voor de energietransitie. De roep om zij-instromers en omscholing wordt steeds luider. Wat we hiervan kunnen leren? Dat je niet alleen moet investeren in techniek, maar ook in bewustwording en imago. Groene vaardigheden moeten net zo vanzelfsprekend worden als een rijbewijs halen. En dat begint bij goed onderwijs en een leven lang leren – precies waar sociaal-culturele vorming en volwassenenonderwijs een sleutelrol spelen. Kortom, de weg naar 2050 is nog lang. Maar met de juiste opleidingen, gerichte voorlichting en samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs kunnen we die weg plaveien. Het alternatief – achterblijven door een tekort aan mensen – is geen optie.