Waarom 2026-2035 de periode wordt waarin volwasseneneducatie écht verandert

Margriet Bos · 2026-10-15

De nationale doelprogramma's voor 2026-2035 zijn vastgesteld. Nu gaat het om de uitvoering. En daar wringt vaak de schoen. Hoe zorg je dat middelen niet verdwijnen in rapporten en vergaderingen, maar terechtkomen bij de mensen die het verschil maken? In de sociaal-culturele vorming en het volwassenenonderwijs draait alles om leren dat daadwerkelijk leidt tot verandering. Of het nu gaat om een online cursus Nederlands voor nieuwkomers of een traject digitale vaardigheden voor senioren. De komende periode biedt kansen, mits we slimmer werken. ### Van papier naar praktijk Te vaak blijven plannen steken in goede voornemens. De uitdaging is om de beschikbare middelen – van subsidies tot personeel – direct te koppelen aan wat werkt in de klas en daarbuiten. Denk aan kleinere pilots die snel resultaat opleveren, in plaats van grote, logge projecten. In de volwasseneneducatie weten we allang dat maatwerk loont. Laten we die kennis nu gebruiken om de nationale programma's concreet te maken. ### Drie praktische aangrijpingspunten - **Start klein, denk groot.** Begin met pilots in een paar regio's en leer van de uitkomsten voordat je opschaalt. - **Meet wat ertoe doet.** Niet alleen het aantal deelnemers, maar ook of ze écht vooruitgaan. Gebruik eenvoudige voortgangsgesprekken in plaats van ingewikkelde formulieren. - **Betrek de doelgroep.** Volwassenen die een cursus volgen, weten zelf het beste wat ze nodig hebben. Laat hen meedenken over inhoud en vorm. > “De beste programma's zijn die waarin de deelnemer centraal staat, niet het systeem.” ### Online cursussen als katalysator Online leren is de afgelopen jaren enorm gegroeid. Het biedt flexibiliteit voor volwassenen die naast hun werk of zorgtaken willen leren. Maar online is niet automatisch effectief. De sleutel zit in begeleiding en interactie. Een goede online cursus voelt als een gesprek, niet als een video die je passief ondergaat. Door de middelen uit de nationale programma's gericht in te zetten op kwalitatief goede online trajecten, kunnen we veel meer mensen bereiken. Denk aan cursussen die inspelen op actuele thema's zoals duurzaamheid, digitale inclusie of burgerschap. ### De rol van de professional Uiteindelijk zijn het de docenten en begeleiders die het verschil maken. Zij verdienen de ruimte om te experimenteren en om van elkaar te leren. De nationale programma's zouden daarom niet alleen naar aantallen moeten kijken, maar ook naar de professionele ontwikkeling van de mensen voor de klas. Een investering in hen is een investering in de kwaliteit van het onderwijs. Kortom, de periode 2026-2035 kan een keerpunt zijn. Als we de middelen durven richten op de uitvoering, en durven te vertrouwen op de expertise in het veld, dan wordt dit de periode waarin volwasseneneducatie echt aansluit bij de samenleving van morgen.