Vietnamese cultuur: waarden en menselijke ontwikkeling

Margriet Bos · 2026-03-04

Als je met volwassenen werkt in sociaal-culturele vorming, weet je hoe belangrijk het is om verschillende culturele perspectieven te begrijpen. Vandaag duiken we in de Vietnamese cultuur en kijken we naar menselijke ontwikkeling door een bijzondere lens. Het voelt soms alsof we in ons werk vastzitten in dezelfde theorieën, toch? Laten we eens iets nieuws proberen. ### De kernwaarden van Vietnam Vietnamese cultuur draait om een paar fundamentele principes die al eeuwenlang meegaan. Familierelaties staan centraal - niet alleen de directe familie, maar de hele gemeenschap. Respect voor ouderen is geen lege frase, het is een dagelijkse praktijk. En harmonie, dat is misschien wel het belangrijkste woord. Het gaat niet om individueel succes, maar om hoe je in het grotere geheel past. Wat ik fascinerend vind, is hoe deze waarden doorwerken in het onderwijs. In Vietnam leren kinderen niet alleen feiten, ze leren hoe ze deel uitmaken van een gemeenschap. Dat is iets waar wij in Nederland nog van kunnen leren, vooral in volwasseneneducatie.  ### Ecosystemen voor ontwikkeling Nu komt het interessante deel: de theorie van ecosystemen voor menselijke ontwikkeling. Klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk heel eenvoudig. Stel je voor dat een persoon niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van verschillende lagen: - Het directe systeem (familie, vrienden, collega's) - Het bredere sociale systeem (gemeenschap, organisaties) - Het culturele systeem (waarden, tradities, geschiedenis) - Het fysieke systeem (omgeving, infrastructuur) In Vietnam zie je hoe deze lagen perfect op elkaar aansluiten. De culturele waarden beïnvloeden hoe families functioneren, wat weer impact heeft op hoe gemeenschappen worden gevormd. Het is een mooi voorbeeld van hoe theorie en praktijk samenkomen.  ### Lessen voor onze praktijk Wat kunnen wij hier nu mee in Nederland? Veel, eigenlijk. In onze online cursussen en vormingswerk kunnen we meer aandacht besteden aan hoe cultuur ontwikkeling beïnvloedt. Het is niet genoeg om alleen kennis over te dragen - we moeten begrijpen in welke context die kennis wordt toegepast. Ik merk zelf dat wanneer ik deze ecosystemen-benadering gebruik, volwassen cursisten meer verbinding voelen met de stof. Ze zien niet alleen wat ze leren, maar ook waarom het relevant is voor hun plek in de wereld. En dat is precies waar sociaal-culturele vorming om draait, vind je niet? ### Een persoonlijke reflectie Laat ik even persoonlijk worden. Toen ik voor het eerst over deze Vietnamese benadering las, moest ik denken aan mijn eigen werk. Hoe vaak plakken wij niet een standaardprogramma op elke groep? Alsof ontwikkeling een universeel recept is. De realiteit is natuurlijk veel complexer. Een collega zei ooit tegen me: 'We leren mensen niet wat ze moeten denken, maar hoe ze kunnen groeien binnen hun eigen context.' Die uitspraak blijft me bij. En dat is precies wat de Vietnamese aanpak zo waardevol maakt - het erkent dat ontwikkeling altijd plaatsvindt binnen een specifiek ecosysteem. ### Praktische toepassingen Hoe pas je dit nu toe in je eigen werk? Begin klein. Kijk eens naar je volgende cursus of workshop en vraag je af: - Welke culturele waarden spelen hier een rol? - Hoe beïnvloedt de gemeenschap van de deelnemers hun leren? - Welke ondersteunende systemen zijn aanwezig (of juist afwezig)? Het gaat niet om drastische veranderingen, maar om een andere manier van kijken. Soms is dat al genoeg om je aanpak te verbeteren. En weet je wat het mooie is? Deze benadering werkt niet alleen voor Vietnamese contexten - het is toepasbaar op elke cultuur, inclusief de onze. Dus de volgende keer dat je een programma ontwikkelt voor volwasseneneducatie, denk dan even aan die Vietnamese wijsheid. Hoe kunnen we ruimte maken voor de hele mens, niet alleen voor de cursist? Het antwoord ligt vaak in het begrijpen van het ecosysteem waarin die mens leeft en leert.