Vanobbergen kritisch over Vlaams levenslang leren: 'Eerst inhoud, dan keuzes'

Margriet Bos · 2026-01-21

Bruno Vanobbergen, de Vlaamse kinderrechtencommissaris, heeft scherpe kritiek geuit op de huidige koers van levenslang leren in Vlaanderen. Volgens hem worden er te vaak keuzes gemaakt zonder eerst de inhoudelijke afwegingen goed te overwegen. Het voelt alsof we rennen zonder echt te weten waar we naartoe gaan. En dat is zorgelijk, want levenslang leren gaat over meer dan alleen maar cursussen volgen. Het gaat over persoonlijke groei, maatschappelijke betrokkenheid en het ontwikkelen van kritisch denkvermogen. Als we daar niet eerst over nadenken, verliezen we de essentie uit het oog. ### Waar gaat het eigenlijk mis? Vanobbergen ziet een patroon waarbij beleidskeuzes vaak worden gestuurd door cijfers en targets in plaats van door een heldere visie op vorming. Het wordt een soort van afvinklijstje: zoveel deelnemers, zoveel cursussen, zoveel certificaten. Maar wat leren mensen echt? En hoe draagt het bij aan hun leven en onze samenleving? Die vragen lijken soms ondergesneeuwd te raken. We meten wat gemakkelijk te meten is, niet wat er werkelijk toe doet. En dat terwijl sociaal-culturele vorming juist gaat over die diepere lagen van ontwikkeling. ### De kern van de kritiek - Er wordt te veel gefocust op kwantiteit in plaats van kwaliteit - Beleidskeuzes volgen vaak politieke agenda's in plaats van inhoudelijke visies - De stem van professionals en deelnemers wordt onvoldoende gehoord - Er is te weinig ruimte voor experiment en reflectie Vanobbergen benadrukt dat we eerst moeten bepalen wat we willen bereiken met levenslang leren. Wat voor burgers willen we vormen? Wat voor samenleving streven we na? Pas als die vragen helder zijn, kunnen we zinvolle keuzes maken over hoe we dat gaan doen. ### Een oproep tot bezinning "We moeten stoppen met rennen en eerst eens goed gaan zitten," lijkt Vanobbergen te zeggen. Het is tijd voor een inhoudelijk gesprek over wat levenslang leren eigenlijk betekent in deze tijd. Want de wereld verandert snel, en onze aanpak moet meebewegen zonder haar ziel te verliezen. Voor professionals in het volwassenenonderwijs en sociaal-culturele vorming is dit een herkenbaar dilemma. Hoe blijf je trouw aan je pedagogische principes terwijl je moet voldoen aan allerlei regels en targets? Het is een constante balansoefening waar niet altijd erkenning voor is. ### Wat kunnen we leren van deze kritiek? Misschien moeten we vaker de tijd nemen om met collega's in gesprek te gaan over de essentie van ons werk. Waarom doen we wat we doen? Wat willen we echt bereiken bij onze deelnemers? En hoe kunnen we dat beter doen? Online cursussen bieden hier trouwens nieuwe kansen. Ze maken leren toegankelijker, maar vragen ook om nieuwe vormen van begeleiding en interactie. De techniek is er, maar de pedagogische visie moet leidend blijven. Vanobbergen's boodschap is duidelijk: laten we niet vergeten waar het werkelijk om draait. Levenslang leren is geen productielijn, maar een proces van menselijke ontwikkeling. En dat vraagt om zorgvuldige afwegingen, niet om haastige beslissingen. Wat denk jij? Herken je deze kritiek in je eigen werk? En hoe zorg jij ervoor dat de inhoud leidend blijft in jouw aanpak van levenslang leren?