Stopzetting Online Cursussen Defensie: Wat Betekent Dit Voor Volwassenenonderwijs?

Margriet Bos · 2026-10-06

Onlangs doken er berichten op over een voorstel om de online cursussen Nationale Defensie en Veiligheidseducatie stop te zetten. Als je werkzaam bent in het volwassenenonderwijs of je bezighoudt met sociaal-culturele vorming, dan zal dit nieuws je niet ontgaan zijn. Maar wat betekent dit nu echt? En moeten we ons zorgen maken over de toekomst van online leren binnen dit domein? Laten we eens rustig kijken naar wat er speelt. ### Waarom dit voorstel eigenlijk niet verrassend is Het voorstel komt voort uit een bredere discussie over de effectiviteit en kosten van online cursussen. De overheid wil kritisch kijken naar alle uitgaven, en dat raakt ook de defensie- en veiligheidseducatie. Volgens bronnen zou het gaan om cursussen die de afgelopen jaren zijn opgezet om professionals in de veiligheidssector bij te scholen. Denk aan onderwerpen als crisismanagement, cybersecurity en terrorismebestrijding. De online varianten waren bedoeld om flexibel leren mogelijk te maken, vooral voor mensen die naast hun werk studeren. Maar er klinkt ook kritiek. Sommige experts vragen zich af of de kwaliteit van deze online cursussen wel op peil is. Ze wijzen erop dat praktijkgericht onderwijs moeilijk te vertalen is naar een digitaal format. En laten we eerlijk zijn: een cursus crisismanagement volg je niet even achter je laptop terwijl je ondertussen Netflix kijkt. Toch? ### Wat betekent dit voor jou als professional in het volwassenenonderwijs? Als je in het volwassenenonderwijs werkt, dan weet je dat online cursussen een steeds grotere rol spelen. De coronapandemie heeft die ontwikkeling in een stroomversnelling gebracht. Veel instellingen hebben geïnvesteerd in digitale leeromgevingen en docenten hebben zich bijgeschoold in online didactiek. Als de overheid nu een deel van die online cursussen schrapt, kan dat een signaal zijn dat niet alle digitale initiatieven even succesvol zijn. Toch hoeft dat geen reden tot paniek te zijn. Het biedt juist kansen om kritisch te kijken naar wat werkt en wat niet. Misschien moeten we minder inzetten op massale online cursussen en meer op blended learning: een mix van online theorie en fysieke bijeenkomsten. Dat is vaak effectiever, zeker voor complexe onderwerpen zoals veiligheid en defensie. ### De rol van sociaal-culturele vorming Sociaal-culturele vorming draait om het versterken van mensen in hun omgeving. Het gaat niet alleen om kennis, maar ook om vaardigheden en houding. Online cursussen kunnen daarbij helpen, maar ze zijn geen wondermiddel. Juist in het veiligheidsdomein is het belangrijk dat mensen leren samenwerken, reflecteren en ethisch handelen. Dat leer je niet alleen van een scherm. Als het voorstel doorgaat, betekent dat niet het einde van online leren in dit veld. Het betekent wel dat we moeten nadenken over hoe we online en offline beter kunnen combineren. En dat is eigenlijk een goede zaak. Het dwingt ons om na te denken over de vraag: wat willen we bereiken met deze cursussen? Gaat het om een vinkje zetten, of om echte professionalisering? > “Online leren is geen vervanging van goed onderwijs, maar een aanvulling. De kunst is om de juiste balans te vinden.” – Margriet Bos, expert sociaal-culturele vorming ### Wat kun je nu doen? Als je betrokken bent bij volwassenenonderwijs of sociaal-culturele vorming, dan zijn er een paar dingen die je kunt doen: - Blijf op de hoogte van de politieke ontwikkelingen rondom dit voorstel. Volg de debatten in de Tweede Kamer en lees de adviezen van onderwijskoepels. - Onderzoek de meerwaarde van je eigen online aanbod. Welke cursussen werken goed? Waar haken deelnemers af? Vraag om feedback en durf bij te sturen. - Investeer in blended learning. Combineer online modules met fysieke bijeenkomsten of live webinars waarin interactie centraal staat. - Deel je ervaringen met collega’s. Wat werkt wel, wat niet? Door kennis te delen, versterk je het hele veld. Kortom, het voorstel om de online cursussen Nationale Defensie en Veiligheidseducatie stop te zetten, is een wake-upcall. Het herinnert ons eraan dat online leren niet vanzelf goed is. Het vraagt om visie, didactiek en betrokkenheid. En dat is precies waar wij als professionals in het volwassenenonderwijs goed in zijn. Laten we die uitdaging aangaan.