Sociaal-culturele vorming in berggebieden: wat verandert er tot 2035?

Margriet Bos · 2026-10-15

Stel je voor: je woont in een afgelegen bergdorp, ver weg van de stad. De kansen op onderwijs, cultuur en werk zijn er beperkt. Voor veel mensen in bergachtige regio's is dat de realiteit. Maar er is hoop. Een nieuw nationaal doelprogramma voor 2026-2035 wil daar verandering in brengen. Het richt zich op sociaal-culturele ontwikkeling, plattelandsgebieden en etnische minderheden. Wat betekent dat concreet? En waarom is dit ook voor ons in Nederland interessant? ### Waarom dit programma belangrijk is In veel landen, ook in Vietnam, blijven bergachtige gebieden achter op het gebied van welzijn en ontwikkeling. Het nieuwe programma pakt dat aan. Het wil de levenskwaliteit verbeteren door middel van onderwijs, cultuur en economische kansen. Denk aan volwasseneneducatie, culturele activiteiten en betere infrastructuur. Het uiteindelijke doel: de kloof tussen stad en platteland verkleinen. ### De kern van het programma Het programma loopt van 2026 tot 2035 en heeft een brede aanpak. Het richt zich op drie pijlers: - **Sociaal-culturele vorming**: cursussen en activiteiten die mensen helpen zich persoonlijk en professioneel te ontwikkelen. - **Plattelandsontwikkeling**: investeringen in voorzieningen, zoals bibliotheken, buurthuizen en digitale infrastructuur. - **Etnische minderheden**: extra ondersteuning voor groepen die vaak het minst toegang hebben tot onderwijs en cultuur. Een belangrijk onderdeel is de inzet op online cursussen. Zo kunnen mensen in afgelegen gebieden toch deelnemen aan educatieve programma's. Dat is een grote stap vooruit. ### Online cursussen als brug Online leren is niet meer weg te denken. Zeker in gebieden waar fysieke voorzieningen schaars zijn, biedt het enorme kansen. Het programma stimuleert daarom de ontwikkeling van digitale leermiddelen. Denk aan cursussen op het gebied van taal, digitale vaardigheden en beroepsopleidingen. Zo kunnen mensen zich blijven ontwikkelen, ongeacht waar ze wonen. > “Onderwijs is het krachtigste wapen dat je kunt inzetten om de wereld te veranderen.” – Nelson Mandela Deze uitspraak is nog steeds actueel. Door te investeren in online cursussen zorgt het programma ervoor dat niemand wordt buitengesloten. ### Wat kunnen we hiervan leren? Hoewel het programma zich richt op Vietnam, zijn er lessen te trekken voor Nederland. Ook hier hebben we te maken met regio's die achterblijven. Denk aan krimpgebieden of wijken met minder voorzieningen. De aanpak van het Vietnamese programma kan inspireren. Bijvoorbeeld door meer in te zetten op online cursussen voor volwassenen. Of door cultuur en educatie dichter bij de mensen te brengen. ### Toekomstperspectief De komende tien jaar zal blijken of het programma zijn doelen haalt. Duidelijk is dat de ambitie groot is. Met de juiste middelen en betrokkenheid van lokale gemeenschappen kan er veel veranderen. Voor professionals in sociaal-culturele vorming en volwasseneneducatie is het een boeiend voorbeeld van hoe je systeemverandering kunt aanpakken. Kortom, het nationale doelprogramma voor 2026-2035 is een stap naar een inclusievere samenleving. Het laat zien dat investeren in mensen loont. En dat online leren daarbij een sleutelrol speelt. Wat mij betreft een ontwikkeling om te volgen.