Een miljoen jongeren zonder baan of opleiding: wat nu?

·
Luister naar dit artikel~4 min
Een miljoen jongeren zonder baan of opleiding: wat nu?

Ongeveer een miljoen jongeren zitten zonder onderwijs, werk of training. De Milburn Review schetst een ambitieus plan, maar de zwakke arbeidsmarkt maakt de doelen lastig haalbaar.

Elke maand duiken we in de nieuwste arbeidsmarktcijfers. Niet om de cijfers zelf, maar om wat ze betekenen voor mensen die het op de arbeidsmarkt moeilijker hebben. Deze maand vallen de cijfers samen met het eindrapport van de Milburn Review over jongeren en werk. En dat maakt de boodschap er niet vrolijker op. Dr. Helen Gray, hoofdeconoom, verwoordde het treffend: de cijfers van vandaag herinneren ons pijnlijk aan de omvang van het probleem. Ongeveer een miljoen jongeren zitten niet in onderwijs, werk of een training (NEET). Zo hoog is dat aantal niet geweest sinds 2013. ### Hulp bereikt lang niet iedereen Het schrijnende zit hem in de doelgroep. De ondersteuning is nu vooral gericht op jongeren met een werkloosheidsuitkering. Daardoor blijven drie op de vier NEET-jongeren buiten beeld, zonder noemenswaardige hulp om stappen te zetten richting school of werk. Daar komt nog iets bij. Juist de sectoren waar jongeren vaak hun eerste werkervaring opdoen, krimpen. In de horeca en de detailhandel verdwenen het afgelopen jaar 140.000 banen. Wie zijn eerste stapjes op de arbeidsmarkt wil zetten, vindt dus steeds minder vaak een plek om te beginnen. ### Een ambitieus plan, maar met een kanttekening De Milburn Review schetst een tienjarenplan. Het doel: een einde maken aan langdurige jeugdwerkloosheid en het NEET-percentage terugbrengen naar 5%. Daarmee zou het land tot de Europese koplopers horen op het gebied van jeugdparticipatie. Het hart van de aanbevelingen is een lokale Youth Opportunity Service. Die brengt werk, loopbaanbegeleiding, gezondheidszorg en praktische hulp samen rond de behoeften van de individuele jongere. Daarnaast komen er twee garanties: - Een Opportunity Guarantee: toegang tot onderwijs, training of werk. - Een Support Guarantee: de hulp die nodig is om die kansen daadwerkelijk te pakken. Toch is het rapport eerlijk over de haalbaarheid. De hervormingen moeten worden uitgevoerd in een zwakke arbeidsmarkt. Zelfs bij volledige invoering zou het NEET-percentage in 2036 naar verwachting rond de 6,8% liggen. Nog altijd een flink stuk verwijderd van die 5%. ### Wat de cijfers van vandaag vertellen De nieuwste cijfers bevestigen dat beeld. Er zijn lichtpuntjes: de arbeidsparticipatie steeg naar 75,4% in het kwartaal van juli tot september. Iets hoger dan het kwartaal ervoor en dan een jaar eerder (75,1%). Maar één kwartaal maakt nog geen trend. Het aantal vacatures blijft dalen, de loongroei vlakt af en veel werkgevers zijn terughoudend met aannemen. Vooral kleinere bedrijven, die met hogere wervingskosten kampen, houden de hand op de knip. Die omstandigheden bepalen hoe ver en hoe snel de overheid kan komen richting de ambitie uit de Milburn Review. Want als vacatures slinken en werkgevers aarzelen, worden kansen moeilijker toegankelijk. Zeker voor wie een eerste baan zoekt, na een periode van inactiviteit terugkeert of met een gezondheidsbeperking te maken heeft. ### Voorbij de voorbereiding De Milburn Review schetst een overtuigende visie op betere ondersteuning voor jongeren. Maar succes hangt niet alleen af van het voorbereiden en begeleiden van mensen. Het hangt net zo goed af van werkgevers die daadwerkelijk plekken creëren waar jongeren naartoe kunnen groeien. En daar wringt de schoen. Betere arbeidsmarktuitkomsten vragen om twee kanten: mensen die klaar zijn voor werk én werk dat klaar is voor mensen. Zonder dat tweede blijft zelfs het beste plan steken in goede bedoelingen.