Hoe Ho Chi Minh-stad de sociaal-culturele kloof dicht: Lessen voor 2026-2035

Margriet Bos · 2026-10-22

Soms stuit je op een bericht dat je even laat stilstaan. Dit is er zo een: Ho Chi Minh-stad gaat het nationale doelprogramma voor sociaal-culturele ontwikkeling, plattelandsgebieden en etnische minderheden en bergregio's voor de periode 2026-2035 uitvoeren. Klinkt als een mondvol, maar de kern is simpel: ze willen de kloof tussen stad en platteland verkleinen, en wel op een doordachte manier. Voor ons in het volwassenenonderwijs en de sociaal-culturele vorming is dat enorm interessant. Wat kunnen wij hiervan leren? En hoe zorgen we dat we niet verzanden in goede bedoelingen zonder resultaat? ### Waarom dit programma relevant is Laten we eerlijk zijn: veel beleidsplannen blijven hangen in mooie woorden. Maar dit programma pakt het anders aan. Het richt zich op gebieden die vaak over het hoofd worden gezien: etnische minderheden, bergregio's en het platteland. Precies daar waar sociaal-culturele vorming het verschil kan maken. Denk aan cursussen die aansluiten bij de lokale cultuur, aan taalprogramma's voor volwassenen, aan het versterken van gemeenschappen. Het is een aanpak die uitgaat van wat er al is, niet van wat er zou moeten zijn. > "Als je mensen wilt bereiken, moet je naar ze toe gaan. Niet wachten tot ze naar jou komen." – een wijsheid die hier centraal staat. ### De kracht van online cursussen Een van de speerpunten is het inzetten van online cursussen. En dat is slim. In afgelegen gebieden is het niet altijd makkelijk om een klaslokaal te vullen. Maar met een goede internetverbinding en een beetje begeleiding kun je toch een cursus volgen. Denk aan een moeder die naast haar werk een opleiding volgt, of een jongere die een vak wil leren zonder uren te reizen. Online leren maakt het mogelijk. Natuurlijk, niet alles kan online. Maar het is een belangrijk hulpmiddel om meer mensen te bereiken. Toch kleven er ook uitdagingen aan. Niet iedereen heeft toegang tot internet. En sommige vaardigheden leer je beter in een groep. Het programma erkent dat en zoekt naar een mix van online en offline. Dat is precies de balans die wij ook in Nederland nodig hebben. Want ook hier zijn er groepen die buiten de boot vallen als we alles digitaal maken. ### Wat wij hiervan kunnen leren Ho Chi Minh-stad pakt het programma gefaseerd aan: eerst een pilot, dan opschalen. Ze betrekken lokale gemeenschappen bij de uitvoering. En ze meten de resultaten. Dat zijn drie lessen die wij goed kunnen gebruiken: - **Begin klein, maar denk groot.** Start met een pilot in een paar gebieden en leer van de ervaringen voordat je alles uitrolt. - **Betrek de doelgroep.** Vraag mensen wat ze nodig hebben in plaats van te bedenken wat goed voor ze is. - **Meet en stel bij.** Zonder data weet je niet of je op de goede weg zit. Daarnaast is er aandacht voor cultuur. Sociaal-culturele vorming gaat niet alleen over kennis, maar ook over identiteit en gemeenschap. Het programma stimuleert activiteiten die de culturele rijkdom van minderheden zichtbaar maken. Dat kan variëren van taal- en muzieklessen tot het documenteren van lokale tradities. Datzelfde geldt voor volwasseneneducatie: het draait niet alleen om economische vooruitgang, maar ook om persoonlijke groei en verbondenheid. ### Uitdagingen en kritische noten Natuurlijk is niet alles rozengeur en maneschijn. De periode 2026-2035 is lang, en de politieke wil kan veranderen. Ook is er het risico dat de uitvoering blijft steken in bureaucratie. En hoe zorg je dat de mensen die het echt nodig hebben, daadwerkelijk bereikt worden? Dat zijn vragen die ook bij ons spelen. Het antwoord ligt vaak in eenvoud: duidelijke communicatie, laagdrempelige toegang en betrokkenheid van lokale sleutelfiguren. ### Conclusie: een voorbeeld om te volgen Ho Chi Minh-stad laat zien dat sociaal-culturele ontwikkeling serieus kan worden aangepakt. Niet met loze beloftes, maar met een concreet plan en oog voor de praktijk. Voor ons is het een inspiratie om kritisch naar onze eigen programma's te kijken. Wat doen we goed? Waar laten we kansen liggen? En hoe zorgen we dat iedereen mee kan doen, ook degenen die wat verder van het vuur zitten? De komende jaren zullen het uitwijzen. Maar één ding is zeker: stilstand is achteruitgang.