Groene vaardigheden: de weg naar netto nul versnelt, maar niet snel genoeg

Margriet Bos · 2026-11-03

Iedereen heeft het over de energietransitie, maar wie gaat die eigenlijk uitvoeren? Nieuw onderzoek van Learning and Work Institute, in opdracht van NOCN Group, laat zien dat er steeds meer mensen worden opgeleid in groene vaardigheden. Dat is goed nieuws. Maar als je denkt dat we er daarmee zijn, heb ik slecht nieuws: de huidige opleidingsdeelname, kwalificatietrajecten en paraatheid van de beroepsbevolking schieten nog steeds tekort om netto nul te halen. ### De vraag groeit, maar het aanbod blijft achter Over de hele linie stijgt het aantal mensen dat een training volgt in groene vaardigheden en groene banen. De vraag naar deze vaardigheden neemt in hoog tempo toe, mede dankzij overheidsstrategieën. Toch blijft de instroom in opleidingen achter bij wat nodig is. Het is een beetje als een trein die langzaam optrekt terwijl de eindbestemming steeds dichterbij komt. Het publiek is verdeeld. De meesten hebben nog nooit gehoord van groene vaardigheden. En de meesten willen niet werken in sectoren die essentieel zijn voor decarbonisatie. Degenen die al in deze sectoren werken, zeggen vaker dat ze groene vaardigheden missen dan dat ze die bezitten. Een flink deel van hen wil ze ook niet verwerven. En degenen die wél in deze sectoren willen werken, kiezen opleidingsroutes die niet aansluiten bij de behoeften van de industrie. ### Drie missiekritische sectoren Netto nul halen in 2050 betekent miljoenen huizen isoleren, schone energie-infrastructuur bouwen en onderhouden, en elektrische voertuigen produceren en servicen. Dat vraagt om mensen met de juiste vaardigheden, op de juiste plekken, op het juiste moment. Het rapport richt zich op drie sectoren die cruciaal zijn voor decarbonisatie: bouw, schone energie en koolstofarm transport. > “De energietransitie is niet alleen een technische uitdaging, maar vooral een menselijke. Zonder de juiste mensen op de juiste plek blijft netto nul een papieren belofte.” ### Wat er moet gebeuren Volgens het rapport moet het Verenigd Koninkrijk – en eigenlijk heel Europa – flink investeren in technisch en beroepsonderwijs. Concreet betekent dat: - Meer instroom in opleidingstrajecten die aansluiten bij de vraag. - Betere gegevensverzameling over hoe vacatures zich verhouden tot de vraag. - Industrieën die essentieel zijn voor de groene transitie moeten starters en carrièreswitchers aantrekken. - En ze moeten meer investeren in de vaardigheden van hun huidige werknemers. Dat laatste is misschien wel het belangrijkste. Je kunt blijven werven, maar als je bestaande personeel niet bijscholt, blijft de kloof bestaan. En laat dat nu net de groep zijn die het minst enthousiast is over groene vaardigheden. ### De rol van volwassenenonderwijs en online cursussen Binnen het volwassenenonderwijs liggen hier grote kansen. Online cursussen kunnen een laagdrempelige manier zijn om groene vaardigheden aan te leren, vooral voor mensen die al werken en zich willen omscholen. Denk aan korte modules over isolatietechnieken, energieopslag of circulair bouwen. Het aanbod is er, maar de vraag moet worden gestimuleerd. Dat betekent: beter communiceren wat groene vaardigheden zijn, waarom ze relevant zijn en hoe je ze kunt verwerven. ### Tot slot We zijn op de goede weg, maar we zijn er nog lang niet. De stijging van het aantal mensen dat groene vaardigheden leert, is bemoedigend. Maar zolang de meerderheid nog nooit van groene vaardigheden heeft gehoord en de helft van de werknemers in cruciale sectoren ze niet wil leren, is er werk aan de winkel. Het begint met bewustwording, en daarna met concrete opleidingsroutes die aansluiten bij wat de arbeidsmarkt echt nodig heeft. Wil je meer weten over hoe volwassenenonderwijs kan bijdragen aan de groene transitie? Houd onze berichten in de gaten.