Groene vaardigheden groeien, maar halen we 2050 wel?

Margriet Bos · 2026-11-03

Steeds meer mensen volgen een opleiding in groene vaardigheden. Dat klinkt bemoedigend, en dat is het ook. Toch blijkt uit nieuw onderzoek dat de opleidingsroutes en de paraatheid van de beroepsbevolking nog flink achterlopen op wat nodig is om de klimaatdoelen te halen. Kortom: we zijn op weg, maar nog lang niet waar we moeten zijn. ### Wat het onderzoek laat zien Het onderzoek brengt een duidelijke trend in kaart. Het aantal mensen dat wordt opgeleid in groene vaardigheden en groene banen stijgt breed. De vraag naar deze vaardigheden neemt toe, en overheden hebben strategieën klaarliggen om die vraag te ondersteunen. Maar er zit een maar aan. De huidige instroom in opleidingen, de kwalificatietrajecten en de gereedheid van de beroepsbevolking schieten tekort. Er is dus beweging, maar niet genoeg snelheid. ### Het publiek is nog niet overtuigd Interessant is hoe gemengd het beeld is bij het brede publiek. De meeste mensen hebben nog nooit gehoord van groene vaardigheden. En de meeste mensen willen helemaal niet werken in sectoren die essentieel zijn voor verduurzaming. Dat wringt. Want juist die sectoren hebben mensen nodig. - De meeste mensen kennen de term groene vaardigheden niet. - De meesten willen niet werken in sectoren die cruciaal zijn voor decarbonisatie. - Wie al in zo'n sector werkt, zegt vaker dat ze groene vaardigheden missen dan dat ze die bezitten. - Een flinke minderheid van deze bestaande werknemers wil die vaardigheden ook niet opdoen. - Wie wél wil, kiest vaak opleidingsroutes die niet aansluiten bij wat de industrie nodig heeft. ### Waar het om gaat: bouw, schone energie en vervoer Net zero halen in 2050 betekent miljoenen huizen isoleren, schone energie-infrastructuur bouwen en uitrollen, en elektrische voertuigen produceren en onderhouden. Dat vraagt om mensen met de juiste vaardigheden, op de juiste plekken, op het juiste moment. Het onderzoek zoomt daarom in op drie sectoren die onmisbaar zijn: - **Bouw** — denk aan isolatie en verduurzaming van woningen. - **Schone energie** — productie en installatie van hernieuwbare infrastructuur. - **Laag-emissie vervoer** — bouw en onderhoud van elektrische voertuigen. In alle drie de sectoren groeit de training, maar blijft de instroom achter bij de vraag. ### Wat er moet gebeuren De onderzoekers pleiten voor een stevige impuls. Technisch en beroepsonderwijs moet worden versterkt. Opleidingstrajecten moeten worden opgeschaald. En er is beter inzicht nodig in hoe het aantal banen zich verhoudt tot de vraag. Daarnaast moeten de sectoren die cruciaal zijn voor de groene transitie meer investeren in hun huidige medewerkers. En ze moeten carrièrestarters én mensen die van carrière willen wisselen actief aantrekken. > "De cijfers laten groei zien, maar de vaardigheden en mensen zijn er nog niet op het moment dat we ze nodig hebben." ### Wat dit betekent voor het volwassenenonderwijs Voor professionals in sociaal-culturele vorming en volwassenenonderwijs biedt dit onderzoek een duidelijke opdracht. Er liggen kansen om groene vaardigheden bespreekbaar te maken bij volwassenen die nog nooit van de term hebben gehoord. En om opleidingsroutes te ontwikkelen die wél aansluiten bij de behoeften van de arbeidsmarkt. De weg naar net zero is dus geen rechte lijn. Het is een traject waarin opleiding, voorlichting en arbeidsmarkt samen moeten optrekken. En waarin we eerlijk moeten zijn: we zijn onderweg, maar we zijn er nog niet.