Discriminatie bij studenten: vreemde naam, helft minder kansen

Margriet Bos · 2026-03-20

Het is een ongemakkelijke waarheid waar we niet omheen kunnen. Recent onderzoek uit Limburg toont aan dat studenten met een buitenlands klinkende naam aanzienlijk minder positieve reacties krijgen. We hebben het over bijna de helft minder kansen. Dat zet je toch aan het denken? Als professional in sociaal-culturele vorming en volwassenenonderwijs ken je het belang van gelijke kansen. Maar deze cijfers zijn confronterend. Ze laten zien dat vooroordelen nog steeds een rol spelen, zelfs in onze onderwijswereld. ### Wat het onderzoek precies aantoont De studie, uitgevoerd in Limburg, gebruikte een eenvoudige maar effectieve methode. Onderzoekers stuurden identieke sollicitaties uit voor stages en bijbanen. Het enige verschil? De namen van de fictieve studenten. Sommige namen klonken typisch Nederlands, andere hadden een duidelijk buitenlandse oorsprong. De resultaten spreken boekdelen: - Studenten met Nederlandse namen kregen 60% positieve reacties - Studenten met buitenlandse namen kregen slechts 30% positieve reacties - Dit verschil bleef bestaan bij gelijke kwalificaties en ervaring - De bias was het sterkst bij commerciële bedrijven Je voelt 'm al aankomen, toch? Twee exact dezelfde cv's, maar de ene krijgt dubbel zoveel kansen. Dat raakt de kern van wat wij in het volwassenenonderwijs proberen te bereiken: gelijke toegang tot ontwikkeling voor iedereen. ### Waarom dit ons allemaal aangaat Nu denk je misschien: 'Dit gaat over stages, niet over mijn online cursussen.' Maar het principe is hetzelfde. Onbewuste vooroordelen beïnvloeden hoe we mensen beoordelen, hoe we feedback geven, zelfs hoe we deelnemers selecteren voor programma's. In de woorden van een van de onderzoekers: 'We verwachten dat onderwijs gelijke kansen biedt, maar deze resultaten tonen aan dat de praktijk weerbarstiger is.' Het gaat niet alleen om wat er op papier staat. Het gaat om de mens erachter. En als die mens een naam heeft die anders klinkt, begint hij of zij met een achterstand. Dat is niet alleen oneerlijk - het ondermijnt alles waar sociaal-culturele vorming voor staat. ### Wat wij kunnen doen in de praktijk Gelukkig zijn er concrete stappen die we kunnen zetten. In ons werk met volwassenen en in online leeromgevingen kunnen we bewustwording vergroten. Anonieme sollicitaties zijn een begin, maar het gaat verder. We kunnen: - Onze eigen aannames regelmatig checken - Diversiteit actief bevorderen in cursusgroepen - Taalgebruik in lesmateriaal inclusief maken - Mentorschapsprogramma's opzetten voor ondervertegenwoordigde groepen Het kost moeite, dat geef ik toe. Onbewuste vooroordelen zitten diep. Maar als professionals in onderwijs en vorming hebben we de verantwoordelijkheid om hier iets aan te doen. Niet morgen, maar vandaag. Want stel je voor dat een van die studenten met een 'vreemde naam' bij jou aanklopt voor een cursus. Hoe zorg jij ervoor dat hij of zij wel die positieve reactie krijgt? Dat begint met erkennen dat het probleem bestaat. En dan doorpakken met oplossingen die echt werken. De cijfers uit Limburg zijn een wake-up call. Laten we er niet alleen over praten, maar er ook naar handelen. In onze lesruimtes, in onze online platforms, in elke interactie met cursisten. Gelijkwaardigheid is geen luxe - het is de basis van goed onderwijs.