Discriminatie bij studenten: vreemde naam halveert kansen

Margriet Bos · 2026-03-20

Het is een ongemakkelijke waarheid waar we niet langer omheen kunnen. Recent onderzoek uit Limburg legt bloot wat velen al vermoedden: studenten met een buitenlands klinkende naam krijgen de helft minder positieve reacties bij sollicitaties. Dat zet je toch aan het denken, niet? We praten er vaak over, discriminatie op de arbeidsmarkt. Maar als je de cijfers zwart op wit ziet staan, voelt het toch anders. Alsof iemand je even wakker schudt uit een dagdroom. Het onderzoek, uitgevoerd door de Universiteit Maastricht, analyseerde duizenden reacties op stages en bijbanen. ### Wat het onderzoek precies liet zien De onderzoekers stuurden identieke cv's naar werkgevers. Alleen de namen werden aangepast. Een naam als "Mohammed" of "Fatima" kreeg 50% minder uitnodigingen voor een gesprek dan "Jan" of "Lisa". Dat is geen klein verschil. Dat is een kloof waar je met gemak een vrachtwagen doorheen kunt rijden. Het gekke is, de kwalificaties waren exact hetzelfde. Dezelfde cijfers, dezelfde ervaring, dezelfde motivatiebrieven. Alleen die paar letters op de bovenste regel maakten het verschil. Alsof je een marathon loopt, maar bij de start al een strafronde krijgt toegewezen. - Studenten met een Nederlandse naam kregen gemiddeld 12 positieve reacties per 100 sollicitaties - Studenten met een niet-Nederlandse naam kregen gemiddeld 6 positieve reacties per 100 sollicitaties - Het effect was het sterkst bij commerciële bedrijven en kleinere organisaties - Bij overheidsinstanties en grote multinationals was het verschil kleiner, maar nog steeds aanwezig "We wisten dat het speelde," zegt een van de onderzoekers, "maar de omvang verraste ons toch. Dit is geen marginaal effect. Dit bepaalt carrièrepaden." ### Waarom dit iedereen aangaat Je zou kunnen denken: dit is een probleem voor die studenten zelf. Maar dat is te kort door de bocht. Dit raakt ons allemaal. Als we talent links laten liggen omdat een naam ons niet bekend voorklinkt, verzwakken we onze hele samenleving. Innovatie gedijt bij verschillende perspectieven, niet bij eenheidsworst. Stel je voor: de volgende grote uitvinding, het medicijn tegen een ziekte, de oplossing voor een maatschappelijk probleem. Dat idee zou zomaar in het hoofd van iemand kunnen zitten die nooit de kans krijgt om het te ontwikkelen. Omdat zijn of haar naam niet door de eerste selectie komt. Dat is niet alleen oneerlijk, het is dom zakelijk beleid. ### Wat kunnen we hieraan doen? De eerste stap is erkennen dat het gebeurt. Bewustwording. Veel werkgevers zijn zich niet bewust van hun eigen vooroordelen. Het zijn vaak automatische, snelle beslissingen. Daar zit de ruimte voor verbetering. Sommige organisaties experimenteren al met anoniem solliciteren. Geen naam, geen foto, geen geboortedatum op het eerste cv. Alleen de kwalificaties tellen. De resultaten zijn veelbelovend. Het zorgt voor een gelijk speelveld waar daadwerkelijk talent naar boven komt drijven. Ook training helpt. Medewerkers leren herkennen wanneer een vooroordeel hun oordeel beïnvloedt. Het is geen verwijt, het is menselijk. Maar we kunnen er wel iets aan doen als we het doorhebben. Voor ons in het volwassenenonderwijs en de sociaal-culturele vorming ligt hier een belangrijke taak. We kunnen deze gesprekken faciliteren. Ruimte creëren waar mensen eerlijk kunnen praten over hun ervaringen, zonder meteen in de verdediging te schieten. Het gaat niet om schuld aanwijzen. Het gaat om samen vooruitkijken. Want laten we eerlijk zijn, een samenleving waar je kansen worden bepaald door je naam? Dat is niet de samenleving waar de meesten van ons in willen leven. We hebben de tools, de kennis en de wil om het beter te doen. Het begint met dit gesprek. En het begint met de keuze om verder te kijken dan die eerste regel op een cv.