Discriminatie bij studenten: vreemde naam halveert kansen

Margriet Bos · 2026-03-20

Je zou denken dat in het onderwijs iedereen gelijke kansen krijgt. Maar een recent onderzoek uit Limburg toont een ander, schrijnend beeld. Studenten met een niet-Nederlandse naam krijgen maar half zoveel positieve reacties op hun sollicitaties. Dat zet je toch aan het denken. Het is alsof je met één hand op je rug moet zwemmen terwijl anderen vrij kunnen bewegen. Die metafoor komt helaas dicht bij de werkelijkheid voor veel studenten. Ze hebben dezelfde kwalificaties, volgen dezelfde opleidingen, maar hun naam alleen al bepaalt voor een groot deel hun kansen. ### Wat het onderzoek precies liet zien Onderzoekers stuurden identieke sollicitatiebrieven uit naar verschillende stages en bijbanen. Het enige verschil? De naam van de student. Nederlandse namen zoals "Lisa" of "Thomas" kregen aanzienlijk meer uitnodigingen voor gesprekken dan namen als "Fatima" of "Mohamed". De cijfers liegen er niet om - het verschil was ongeveer vijftig procent. Dat betekent concreet: voor elke twee positieve reacties die Lisa krijgt, ontvangt Fatima er maar één. En dat terwijl hun CV's letterlijk identiek waren. Het gaat hier niet om vaardigheden of ervaring, maar puur om vooroordelen die aan een naam worden gekoppeld.  ### Waarom dit probleem groter is dan je denkt Dit onderzoek focuste op studenten, maar het effect strekt veel verder. Het begint bij stages en bijbanen, maar zet zich voort in carrièremogelijkheden, promotiekansen en zelfs salarisonderhandelingen. Wat begint als een stageplaats die niet wordt aangeboden, eindigt vaak in een carrièrepad met extra hindernissen. - Studenten met migratieachtergrond moeten vaker solliciteren voor dezelfde kansen - Ze krijgen minder feedback en begeleiding tijdens stages - Hun netwerk wordt automatisch beperkter door deze eerste drempels - Het vertrouwen in het systeem neemt af bij elke afwijzing Het gekke is: we praten hier over de toekomst van ons land. Deze studenten zijn de professionals van morgen. Door hen nu al op achterstand te zetten, doen we onszelf tekort als samenleving. ### Wat kunnen we hieraan doen? Er zijn gelukkig wel mogelijkheden om dit patroon te doorbreken. Sommige organisaties experimenteren al met anonieme sollicitaties, waarbij namen en foto's worden weggelaten in de eerste selectieronde. Anderen investeren in bewustwordingstrainingen voor recruiters en managers. Maar de echte verandering begint bij het erkennen van het probleem. We moeten onder ogen zien dat vooroordelen - vaak onbewust - onze keuzes beïnvloeden. En dat die keuzes echte gevolgen hebben voor echte mensen. Een docent die ik sprak, zei het treffend: "We meten alles in het onderwijs - cijfers, aanwezigheid, opdrachten. Maar de belangrijkste meting doen we niet: meet je wel of iedereen écht dezelfde kans krijgt?" ### De rol van onderwijsinstellingen Scholen en universiteiten hebben hier een cruciale rol. Ze kunnen studenten beter voorbereiden op deze realiteit, maar ook actief werken aan stageplaatsen bij inclusieve werkgevers. Het gaat niet alleen om het aanleren van vakinhoud, maar ook om het navigeren door een systeem dat niet altijd eerlijk is. Sommige instellingen bieden nu workshops aan over solliciteren met een niet-Nederlandse naam. Anderen bouwen netwerken op met bedrijven die diversiteit serieus nemen. Het zijn kleine stappen, maar ze maken wel verschil. Wat mij het meest raakt, is het persoonlijke verhaal achter de cijfers. Studenten die hun naam gaan veranderen op hun CV, of die zich anders voordoen dan ze zijn. Dat zou niet nodig moeten zijn in een land dat gelijke kansen hoog in het vaandel zegt te hebben. Het Limburgse onderzoek is een wake-up call. Niet alleen voor Limburg, maar voor heel Nederland. Want als we gelijke kansen serieus nemen, moeten we ook serieus kijken naar wat die kansen in de weg staat. En soms begint dat bij iets simpels als een naam op een sollicitatiebrief.