Demir snijdt in volwassenenonderwijs na duurdere inschrijvingen

Margriet Bos · 2025-12-25

Het voelt alsof we weer een stap terug moeten zetten. Net toen we dachten dat volwassenenonderwijs eindelijk de erkenning kreeg die het verdient, komt er nieuws over bezuinigingen. En dat terwijl de inschrijvingskosten al stijgen. Het is een moeilijke situatie waar veel professionals in ons vakgebied mee te maken krijgen. ### Wat betekent dit voor onze sector? Je vraagt je vast af wat deze ontwikkelingen concreet betekenen. Het gaat niet alleen om cijfers op een begroting. Het raakt de kern van wat we doen. Volwassenen die willen bijleren, een nieuwe richting inslaan of gewoon hun horizon verbreden, komen nu voor extra drempels te staan. We moeten creatiever worden met de middelen die we hebben. Ik zie het in mijn eigen werk. Meer administratie, minder tijd voor persoonlijke begeleiding, en constante druk om 'efficiënter' te werken. Maar onderwijs gaat over mensen, niet over productiviteitscijfers. Toch moeten we ermee omgaan. ### De impact op sociaal-culturele vorming Sociaal-culturele vorming krijgt vaak het eerst klappen bij bezuinigingen. Alsof het 'minder essentieel' zou zijn dan andere vormen van onderwijs. Maar dat is een misvatting. Deze vorming gaat over burgerschap, over verbinding, over mensen helpen hun plek in de samenleving te vinden. - Het bevordert sociale cohesie in wijken - Het geeft mensen tools om maatschappelijk actief te worden - Het helpt bij integratie en wederzijds begrip - Het biedt kansen voor persoonlijke groei buiten het werk Zonder deze programma's verliezen we iets fundamenteels in onze gemeenschappen. ### Online cursussen als deel van de oplossing? Veel collega's kijken naar online leren als manier om kosten te besparen. En dat kan zeker helpen. Maar we moeten oppassen dat we niet denken dat digitaal leren alles oplost. De menselijke connectie blijft cruciaal, vooral in volwassenenonderwijs. Online cursussen kunnen wel bereik vergroten. Iemand in een klein dorp kan nu leren van een expert in de stad. Maar we moeten investeren in goede ondersteuning, anders staan cursisten er alleen voor. Het gaat om balans vinden. Een collega zei me laatst: 'We kunnen niet alles digitaliseren, maar we kunnen wel slimmer combineren.' Dat vind ik een mooie manier om ernaar te kijken. Blended learning - een mix van online en persoonlijk contact - lijkt me de toekomst. ### Waar gaan we nu heen? Het is makkelijk om cynisch te worden. Meer betalen voor minder kwaliteit, dat is het gevoel dat bij veel mensen leeft. Maar ik geloof dat we hier ook kansen zien. Het dwingt ons om na te denken over wat echt belangrijk is in ons werk. Misschien moeten we vaker nee zeggen tegen dingen die niet essentieel zijn. Meer focussen op wat écht impact heeft op cursisten. Samenwerken met andere organisaties om middelen te delen. Het is niet ideaal, maar het kan wel leiden tot innovatie. We moeten ook blijven praten over de waarde van ons werk. Niet alleen met beleidsmakers, maar met iedereen. Laat zien wat volwassenenonderwijs betekent voor mensen, voor wijken, voor de hele samenleving. Verhalen zijn vaak overtuigender dan cijfers. ### Een persoonlijke noot Ik werk al jaren in deze sector omdat ik geloof in tweede kansen. In de mogelijkheid om te groeien, ongeacht je leeftijd of achtergrond. Deze bezuinigingen voelen als een klap, maar ze zullen ons niet stoppen. We passen ons aan, we vinden nieuwe wegen, we blijven doen wat belangrijk is. Het komt erop aan creatief te zijn en vast te houden aan onze kernwaarden. De behoefte aan leren stopt niet bij volwassenheid - die groeit juist. En zolang die behoefte er is, zullen er mensen zijn die zich inzetten om eraan te voldoen. Op welke manier dan ook.