CVO schrapt populaire cursussen na bezuinigingen

Margriet Bos · 2026-03-05

Het is een trend die we helaas vaker zien: een centrum voor volwassenenonderwijs (CVO) moet drastisch snijden in het aanbod. Populaire hobbycursussen zoals Spaans en kooklessen zijn vaak de eerste slachtoffers. Dat voelt als een klap voor veel volwassenen die juist in die lessen sociale verbinding en persoonlijke groei vonden. We moeten ons afvragen wat dit betekent voor de toekomst van sociaal-culturele vorming. Want laten we eerlijk zijn, het gaat hier om meer dan alleen een taal leren of een gerecht klaarmaken. Het gaat om ontmoeting, om samen leren, om jezelf ontwikkelen op latere leeftijd. ### Waarom vallen hobbycursussen als eerste? Het is een simpele rekensom voor veel onderwijsinstellingen. Cursussen met een kleinere groep of duurdere materialen zijn financieel minder rendabel. Een kookles vereist een volledig ingerichte keuken, verse ingrediënten en kleinere groepen voor voldoende begeleiding. Dat kost nu eenmaal meer dan een theoretische cursus in een groot klaslokaal. Maar die rekensom mist een cruciale factor: de maatschappelijke waarde. Deze cursussen zijn vaak een levenslijn voor mensen die zich willen blijven ontwikkelen. Ze bieden structuur, sociale contacten en een gevoel van voldoening. Dat kun je niet in euro's uitdrukken.  ### De verschuiving naar 'nuttige' opleidingen Wat we nu zien is een verschuiving naar wat men 'nuttige' of 'kern'opleidingen noemt. Denk aan: - NT2-cursussen (Nederlands als tweede taal) - Digitaal vaardigheden - Beroepsgerichte bijscholing Natuurlijk zijn deze cursussen belangrijk. Maar ze vervangen niet de waarde van sociaal-culturele vorming. Een samenleving heeft ook ruimte nodig voor creativiteit, persoonlijke interesse en informeel leren. Zoals een deelnemer me ooit vertelde: "In mijn Spaanse les ontmoette ik mensen uit alle lagen van de bevolking. Dat gaf me een bredere kijk op de wereld." ### De rol van online leren Kan online onderwijs een oplossing bieden? Zeker, maar het is geen volledige vervanging. Voor taalonderwijs zijn online platforms fantastisch. Je kunt tegenwoordig voor minder dan €20 per maand toegang krijgen tot uitgebreide taalcursussen. Maar wat mist is de sociale interactie, de spontane gesprekken na de les, het samen oefenen. Voor praktische cursussen zoals koken is online leren nog lastiger. Hoe leer je de textuur van een deeg voelen via een scherm? Hoe proef je of een saus goed gebalanceerd is? Sommige dingen leer je nu eenmaal het beste door het samen te doen. ### Wat kunnen we doen? Als professionals in volwasseneneducatie moeten we het gesprek aangaan over wat écht waardevol is in onderwijs. We kunnen: - Kleinschalige initiatieven ondersteunen - Samenwerking zoeken met lokale verenigingen - Hybride vormen ontwikkelen (deels online, deels fysiek) - Duidelijker communiceren over het belang van brede vorming Het is tijd om verder te kijken dan alleen de financiële spreadsheet. Onderwijs voor volwassenen draait om menselijke ontwikkeling, om een leven lang leren in de breedste zin van het woord. Laten we dat niet vergeten in tijden van bezuinigingen. Want uiteindelijk gaat het niet om Spaans of kooklessen. Het gaat om de ruimte om te groeien, om te ontmoeten, om jezelf te blijven ontwikkelen. En dat is iets wat elke samenleving nodig heeft, ongeacht de economische wind die waait.