Besparingen in volwassenenonderwijs: Tijd voor een positief verhaal

Margriet Bos · 2026-01-23

Het gesprek over besparingen in het volwassenenonderwijs is weer volop aan de gang. En laten we eerlijk zijn, het woord 'bezuinigingen' alleen al zorgt vaak voor een zucht en een gevoel van onrust. Vooruit roept minister Demir op om nu eindelijk eens met een positief verhaal te komen. En je weet wat? Ze hebben een punt. We kunnen niet blijven hangen in een verhaal van tekorten en beperkingen. Het is tijd om te kijken naar wat wél kan. Naar de kansen die er liggen, ook in uitdagende tijden. Want volwassenenonderwijs is geen luxe, het is een essentieel onderdeel van een veerkrachtige samenleving. ### Waarom een positief verhaal zo hard nodig is Je merkt het in de praktijk. Telkens als er over bezuinigingen wordt gesproken, zie je de energie bij docenten en coördinatoren wegzakken. Het voelt als vechten tegen de bierkaai. Maar wat als we het gesprek omdraaien? Wat als we niet praten over wat er minder kan, maar over wat er beter kan? Een positief verhaal geeft lucht. Het geeft richting. Het zorgt ervoor dat mensen niet in de verdediging schieten, maar mee gaan denken over oplossingen. En dat is precies wat we nu nodig hebben in de sector. ### De kernpunten waar het echt om draait Laten we even kijken naar waar het volgens veel professionals in het veld echt om gaat. Het zijn geen abstracte begrotingstekorten, maar heel concrete zaken die het verschil maken: - Toegankelijkheid voor iedereen, ongeacht achtergrond of portemonnee - Kwalitatieve begeleiding door ervaren docenten - Flexibele leertrajecten die aansluiten bij het leven van volwassenen - Investeren in digitale middelen die écht werken voor de doelgroep - Erkenning voor het vakmanschap van sociaal-cultureel werkers Zoals een ervaren coördinator me laatst vertelde: "We zijn geen kostenpost, we zijn een investering in sociale cohesie en persoonlijke groei." Dat is het verhaal dat verteld moet worden. ### De rol van online cursussen in deze tijd Hier ligt een enorme kans. Online leren is niet meer weg te denken uit het volwassenenonderwijs. Maar het gaat niet om het vervangen van persoonlijk contact. Het gaat om het versterken ervan. Een goede mix van online en offline werkt vaak het beste. Online modules voor de theorie, persoonlijke bijeenkomsten voor de verdieping en het groepsproces. Het bespaart niet alleen reistijd, het maakt leren ook toegankelijker voor mensen met een drukke agenda of beperkte mobiliteit. ### Wat we nu kunnen doen Wachten op een positief verhaal van de minister is het ene. Maar zelf het goede voorbeeld geven is het andere. In veel centra voor volwassenenonderwijs zie je al prachtige initiatieven ontstaan. Samenwerkingen met lokale bedrijven, innovatieve projecten rond digitale inclusie, cursussen die perfect aansluiten bij de behoeften van de buurt. Die energie moeten we vasthouden en versterken. Door successen te vieren. Door goede praktijken te delen. Door te laten zien wat volwassenenonderwijs allemaal mogelijk maakt in mensen hun leven. Het gesprek over middelen zal blijven. Dat hoort bij de realiteit. Maar laten we dat gesprek voeren vanuit een gedeelde visie op wat we willen bereiken. Een visie waarin iedere volwassene de kans krijgt om te groeien, bij te leren en mee te doen. Dat is het positieve verhaal waar we naartoe moeten werken. Samen.