Besparingen in volwassenenonderwijs: Tijd voor een positief verhaal

Margriet Bos · 2026-01-23

Het gesprek over besparingen in het volwassenenonderwijs laait weer op. En je voelt de spanning, toch? Het voelt een beetje als een oude discussie die telkens terugkomt, maar nu met een nieuwe urgentie. Vooruit roept minister Demir op om eindelijk met een positief verhaal te komen. En ze hebben een punt. Het is hoog tijd dat we het niet alleen hebben over wat er minder kan, maar vooral over wat er meer mogelijk wordt. We weten allemaal dat budgetten onder druk staan. Dat is niets nieuws. Maar het constante gepraat over besparen kan verlammend werken voor professionals in het sociaal-culturele werk en het volwassenenonderwijs. Je begint je af te vragen: wat blijft er straks nog over van de essentie? De focus verschuift van ontwikkeling en groei naar louter overleven. En dat is een probleem. ### Waarom een positief perspectief nodig is Een positief verhaal is geen luxe, het is een noodzaak. Zonder een duidelijke visie op de toekomst van levenslang leren, verliezen we niet alleen middelen, maar vooral ook momentum. Professionals in de sector hebben behoefte aan duidelijkheid en perspectief. Ze willen weten waar ze naartoe werken, niet alleen wat ze moeten loslaten. Het gaat hier om meer dan cijfers op een begroting. Het gaat om mensen die op latere leeftijd willen bijleren, om kansengroepen die via onderwijs een stap vooruit willen zetten, en om de sociale cohesie in onze samenleving. Dat zijn geen kostenposten, dat zijn investeringen. En die verdienen een verhaal dat verder kijkt dan de volgende besparingsronde. ### De impact op online cursussen en vorming De verschuiving naar meer online leren biedt kansen, maar stelt ons ook voor vragen. Kan digitale vorming de persoonlijke begeleiding en groepsdynamiek van sociaal-cultureel werk evenaren? Waar leggen we de prioriteiten? En hoe zorgen we ervoor dat kwaliteit niet het kind van de rekening wordt? Laten we eens kijken naar wat er op het spel staat: - Toegankelijkheid van onderwijs voor alle volwassenen - De kwaliteit van persoonlijke begeleiding en coaching - Innovatie in lesmethoden en cursusaanbod - De verbinding tussen online en offline leerervaringen Zoals een ervaren vormingswerker me ooit vertelde: "Ons werk draait niet om lesuren tellen, maar om levens veranderen." Die kern mogen we nooit uit het oog verliezen, hoeveel er ook moet worden geschoven met budgetten. ### Een oproep aan het beleid Minister Demir staat voor een belangrijke keuze. Blijft het beleid steken in het managen van beperkingen, of kiest het voor het scheppen van mogelijkheden? De sector wacht op dat laatste. Op een verhaal dat erkent dat investeren in volwasseneneducatie investeren in onze samenleving is. We hebben behoefte aan een langetermijnvisie die verder kijkt dan de legislatuur. Een visie die ruimte laat voor experimenten, die innovatie beloont, en die de waarde van sociaal-culturele vorming echt erkent. Niet als iets wat moet, maar als iets wat mag. De komende maanden zullen cruciaal zijn. Terwijl de discussie over besparingen doorgaat, groeit de vraag naar duidelijkheid. Professionals in het veld verdienen meer dan alleen maar te horen wat er niet meer kan. Ze verdienen een perspectief waar ze mee aan de slag kunnen. Een verhaal dat inspireert in plaats van beperkt. Want uiteindelijk gaat het hier niet alleen over geld. Het gaat over vertrouwen. Vertrouwen in de sector, in de professionals, en in de kracht van onderwijs om levens te verrijken. Dat vertrouwen verdient een verhaal dat hoop geeft, niet alleen hoofdbrekens. En dat verhaal is nu meer nodig dan ooit.