Besparingen in volwassenenonderwijs: Tijd voor een positief verhaal

Margriet Bos · 2026-01-23

Het gesprek over besparingen in het volwassenenonderwijs is weer volop gaande. En laten we eerlijk zijn, het voelt vaak alsof we dit verhaal al vaker hebben gehoord. Maar deze keer is er iets anders aan de hand. De roep om een positief verhaal van minister Demir wordt steeds luider, en dat is niet voor niets. We zitten op een kruispunt. Aan de ene kant staan de budgettaire beperkingen, aan de andere kant de groeiende vraag naar kwalitatieve vorming voor volwassenen. Het is een spagaat waar veel professionals in de sector dagelijks mee te maken hebben. ### Waarom een positief verhaal nu zo belangrijk is Je merkt het zelf vast ook. De sfeer in de sector kan soms behoorlijk grimmig zijn. Telkens als er over besparingen wordt gesproken, slaat de twijfel toe. Blijven onze cursussen wel betaalbaar? Kunnen we nog wel investeren in nieuwe methodieken? Het zijn vragen die leven. Maar wat als we het anders bekijken? Wat als we niet alleen praten over wat er minder kan, maar vooral over wat er wél mogelijk is? Dat is precies waar de oproep van Vooruit over gaat. Het is hoog tijd voor een verhaal dat inspireert, dat perspectief biedt. ### De impact op sociaal-culturele vorming Laten we even stilstaan bij wat er op het spel staat. Sociaal-culturele vorming gaat over meer dan alleen kennisoverdracht. Het gaat over: - Persoonlijke ontwikkeling en groei - Sociale verbinding in een snel veranderende samenleving - Het aanleren van vaardigheden die écht van pas komen - Een tweede kans voor wie die nodig heeft Wanneer hierop wordt bezuinigd, raakt dat de kern van wat we doen. Het is niet zomaar een post op de begroting, het zijn mensenlevens die we beïnvloeden. ### Online cursussen als deel van de oplossing Hier komt een interessant aspect om de hoek kijken. De afgelopen jaren hebben we gezien hoe online leren een vlucht heeft genomen. En dat biedt kansen. Niet als vervanging van persoonlijk contact, maar als aanvulling. Denk aan hybridemodellen waarbij deelnemers deels fysiek, deels online leren. Of aan digitale tools die maatwerk mogelijk maken. Het vraagt investering, maar het kan op de lange termijn juist efficiënter werken. Zoals een collega het laatst zei: "We moeten niet vasthouden aan hoe het was, maar durven dromen over hoe het kan zijn." ### Wat professionals nu nodig hebben Als je dagelijks in deze sector werkt, weet je hoe het voelt. Je wilt je kunnen focussen op je vak, op de deelnemers. Niet constant bezig zijn met vraagtekens bij de toekomst. Daarom is die duidelijkheid van de minister zo cruciaal. We hebben behoefte aan: - Een langetermijnvisie die verder kijkt dan één begrotingsjaar - Erkenning voor het maatschappelijk belang van ons werk - Ruimte voor innovatie binnen realistische kaders - Transparantie over wat er wel en niet mogelijk is Het gaat niet om vrijblijvende woorden, maar om een concreet plan waar we op kunnen bouwen. ### De weg vooruit Misschien moeten we het gesprek anders voeren. In plaats van te praten over besparingen, kunnen we het hebben over slimme investeringen. Over hoe we met de middelen die er zijn, maximaal resultaat kunnen behalen. Dat betekent soms keuzes maken. Bepaalde zaken anders doen. Maar het betekent vooral: vooruitkijken. Naar een sector die veerkrachtig is, die meebeweegt met de tijd, en die zijn cruciale rol in de samenleving blijft vervullen. De bal ligt nu bij minister Demir. De vraag is niet of er een verhaal komt, maar welk verhaal het wordt. Een dat beperkingen benadrukt, of een dat mogelijkheden ziet. Voor wie dagelijks in het volwassenenonderwijs staat, maakt dat alle verschil. We zijn klaar voor dat positieve verhaal. De vraag is: wanneer horen we het?