Al 30 jaar meten hoe volwassenen leren: dit blijkt uit de cijfers

Margriet Bos · 2026-11-02

Al sinds 1996 vragen onderzoekers duizenden volwassenen naar hun leergedrag. De Adult Participation in Learning Survey is daarmee een van de langstlopende onderzoeken naar volwasseneneducatie in het Verenigd Koninkrijk. Maar wat levert dat op? En wat kunnen wij in Nederland ervan leren? Ik neem je mee langs de belangrijkste inzichten. ### Een brede kijk op leren De survey hanteert een brede definitie van leren. Het gaat niet alleen om formeel onderwijs, maar ook om non-formeel en informeel leren. Denk aan een cursus bij een buurthuis, een online training of leren op de werkplek. Elk jaar worden 5.000 volwassenen van 17 jaar en ouder ondervraagd over hun leerervaringen, wanneer ze voor het laatst iets leerden en hoe waarschijnlijk het is dat ze in de toekomst weer een leertraject starten. ### Participatie verschilt sterk per groep De resultaten laten telkens hetzelfde patroon zien: deelname aan leren hangt samen met sociale klasse, arbeidsstatus, leeftijd en eerdere leerervaringen. Mensen met een hogere opleiding en een betaalde baan leren vaker dan mensen met een lagere opleiding of zonder werk. Dat is geen verrassing, maar het is wel hardnekkig. Al dertig jaar zien we dat het beeld nauwelijks verandert. > “Dertig jaar aan data, maar dezelfde ongelijkheid. Dat vraagt om een andere aanpak.” ### Wat kun jij hiermee als professional? Als je werkt in de sociaal-culturele vorming of het volwassenenonderwijs, biedt dit onderzoek handvatten. Het laat zien waar de grootste uitdagingen liggen: bij ouderen, bij mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt en bij wie weinig leertraditie heeft. Juist daar kun je met gerichte programma’s het verschil maken. Online cursussen kunnen drempels verlagen, maar alleen als ze aansluiten bij de leefwereld van de doelgroep. ### Cijfers uit het VK, lessen voor Nederland Natuurlijk is het Verenigd Koninkrijk niet Nederland. Toch zijn de patronen herkenbaar. Ook hier zien we dat laagopgeleiden en ouderen minder deelnemen aan cursussen en trainingen. Het is daarom zaak om te blijven investeren in laagdrempelig aanbod, zoals buurtgerichte projecten en digitale leermogelijkheden. De survey laat zien dat het loont om te blijven meten en monitoren. Alleen dan weet je of je interventies echt effect hebben. ### Zelf aan de slag met data De onderzoekers bieden interactieve grafieken aan waarmee je trends kunt bekijken. Je kunt de data filteren op demografie, leerstatus en andere variabelen. Helaas zijn die grafieken niet direct beschikbaar voor de Nederlandse context, maar ze geven wel inspiratie. Wat zou jij willen weten over de leerdrang van volwassenen in jouw regio? Misschien is het tijd voor een eigen mini-enquête. Wil je meer weten over hoe je volwassenen motiveert om te blijven leren? Houd dan onze komende berichten in de gaten, waarin we dieper ingaan op bewezen strategieën.